السيد جلال الدين الحسيني الأرموي المحدث

92

مقدمه نقض و تعليقات آن

اشاره به آنست كه مصنف ( ره ) در اوائل نقض گفته ( ص 29 ) : « و سخن دوازده بزرگ از مهاجر و انصار بانكار بيعت بر أبو بكر و فصول غراء « 1 » ايشان در فصلى مفرد مشبع بيان كرده‌ايم درين كتاب چون بخوانند بدانند ( تا آنكه گفته ) كه دوازده شخص معروف معتبر در يك مجلس همه انكار كردند بر آن بيعت ( تا آخر عبارت ) » . و نسبت بتعيين آخر آن سقطات نيز در ذيل صفحهء 685 تحت عنوان شمارهء ( 1 ) عبارت ذيل را نوشته‌ام : « تا اينجا ( يعنى تا عبارت « و طريقهء احتياط برائت ذمت در ترك است » ) كه آخرين جملهء جواب مصنف ( ره ) از فضيحت پنجاه و چهارم است كه معترض يعنى صاحب « بعض فضايح الروافض » آورده است از نسخ قديمهء موجوده در نزد من ساقط است و همهء مطالبى كه از عبارت « أخبار است باسناد مذكور » ( كه در سطر سوم صفحهء ششصد و پنجاه و پنجم ذكر شده است ) تا اين مورد كه در متن كتاب ملاحظه مىشود فقط از يك نسخهء نونويس متصرف فيها نقل شده است و از اينجا ببعد باز تمام نسخ در داشتن مطالب مذكوره مشتركند ليكن بعضى از كاتبان و ناسخان كه معلومات كافى نداشته است چون بنقصان اين مطلب پى نبرده است و اعداد ترتيبى فضايح آينده ( يعنى از اينجا تا به آخر ) را نامرتب ديده بعقيدهء خود آنها را غلط دانسته و بذكر آنها بطريق مرتب ( بوسيلهء تصرف در آنها ) پرداخته است . بنابراين بجاى « فضيحت پنجاه و پنج » : « فضيحت پنجاه و يكم » نوشته است و بدين جهت اختلافى در شمارهء ترتيبى فضايح پديد آمده است و اين تصرف فقط در يك نسخه است و با آنكه اين تغيير چنان كه گفتيم از تصرف نساخ و كتاب ناشى شده است و يقينا غلط است مع ذلك صورت آن نسخه را بوسيلهء وضع ( خ ل ) در ذيل آن موارد از صفحات كتاب به منظور اشاره بنسخه بدل حفظ ميكنيم و اختلافى كه بعد از اين در شمارهء ترتيب فضائح ديده مىشود از اين تصرف بىمورد حاصل شده و از اين تصحيح نادرست خيالى بهم رسيده است فتفطن ؛ و اللّه أعلم » . 2 - نسخه‌ايست كه متعلق بكتابخانهء عالم جليل القدر مرحوم ميرزا محمد طهرانى بوده است قطع نسخه به طول 17 سانتيمتر و عرض آن 8 سانتيمتر بدون احتساب حواشى ( و با حواشى 5 / 22 در سيزده و نيم است ) و اين همان نسخه‌ايست كه ثقة الاسلام شيخ آقا بزرگ طهرانى دام ظله در ذريعه به اين عبارت : « و رأيت قطعة من أوائله فى مكتبة الشيخ الحجة ميرزا محمد الطهرانى » به آن اشاره كرده است متأسفانه اين نسخه متجاوز از بيست ورق كوچك از اوائل كتاب نيست اول آن اين عبارت است : « مفترض الطاعه كه بفضل و علم و عصمت از اهل زمانهء خود مميز است » كه منطبق با عبارت سطر دوم صفحهء چهارم نسخهء چاپى نقض است و آخر آن اين عبارت است : « و حوالت دين و شريعت به غير خداى تعالى كردن از غايت جهل و نادانى باشد در اين اطلاق كفر محض لازم است اما آنچه حوالت كرده است باجماع ؛ شيعهء اصوليه اجماع را منكر نباشند و يكى » ( كه منطبق با سطر اول و دوم و سوم صفحهء 28 نسخهء مطبوعهء نقض است ) .

--> ( 1 ) در نقض بغلط « و فضول غير » چاپ شده است .